الشيخ الصدوق ( مترجم : گيلاني )

58

الخصال ( فارسي )

در حق متبوعان خود است مثلا مدعى شود خدا جهان را به اختيار پيشوايان نهاده و ايشان هر چه خواهند مىتوانند از مرگ و زندگى . ترجمهء ( 203 ) كينه‌توز با مردان خود را به يكى از دو منش گرفتار سازد - امير المؤمنين على به فرزندان خود گفتى : « اى فرزندان حذر كنيد از كينه‌توزى با مردمان . زيرا ايشان دو گروه‌اند . خردمندى كه با شما فريب مىورزد تا گرفتار گرديد يا سبك مغزيست كه در دم بىپروا به شما پاسخ دهد . گفتار نر است و پاسخ آن ماده چون فراهم شوند ناگزير نتيجه‌هايى دهد . آنگاه اين دو بيت را خواند : آبروى كسى سالم ماند كه از پاسخ فرومايگان دورى كند . آنكه با سفلگان مدارا كند راه درست رفته . آنكه مردان درست را بزرگ شمارد او را بزرگ دانند . و آن كس كه مردان درستكار را خوار سازد بزرگ نخواهد بود بلكه خوار گردد . چنان كه از ديوان منسوب به حضرت على برآيد اين دو بيت از اشعار اوست . ترجمهء ( 204 ) آدمى پير گردد اما دو چيز از او جوان ماند - پيامبر گفته : « فرزند آدم چون پير گردد دو چيز از او جوان ماند : آز بر خواسته و حرص بر زندگى . انس پور مالك گفته : پيامبر مىگفت : « نابود مىشود يا پير مىگردد فرزند آدم و در وى دو منش ماند : آز و آرزو » . ترجمهء ( 205 ) دو منشى كه دو منش بار آورد - پيامبر گفته : « گرايش به جهان اندوه و گرفتگى بار آورد و زهد در آن آسايش دل و تن افزايد » .